طرح و نقش پارچه در نقاشی های دیواری بالا لیک تپه

بالا لیک تپه محوطه است که در 4 کیلومتری جنوب شرقی آنگور و در شمال ترمذ در کنار رود آمودریا در ناحیه سرخان دریا در جمهوری ازبکستان قرار دارد، بالا لیک تپه در سال 1950 توسط آلبائوم مورد کاوش قرار گرفت. وی در این محل موفق به کشف کاخی شده که دارتی نقاشی های دیواری بود. آلبائوم زمان ذونق این محوطه را از اواخر قرن پنجم تا اوایل قرن هفتم میلادی اعلام نموده است. فرامکین در مورد نقاشی های بالا لیک می نویسد: این نقاشی ها بر خلاف نقاشی های پنجکت که در آن صحنه های گوناگونی به تصویر کشیده شده اند، تنها به صحنه های ضیافت اختصاص دارند. در این صحنه ها مردان فاقد ریش و زنانی تصویر شده اند  که صورت گردی دارند، و لباس های عادی پوشیده اندو با جواهرات خود را آراسته اند. هر یک از اشخاص این صحنه نقاشی یک جام، یک سلغر، یک آئینخ و کاردی در دست دارند. در لباس ها جزئیات زیادی از لباس های ایرانی (ساسانی) را می توان ملاحظه کرد. این نقاشی ها با نقاشی های افراسیاب، ورخشا، پنجکت و چندین محل باستانی دیگر در شمال افغانستان و همچنین با نقش های ترکستان چین شباهت بسیار نزدیک دارند.

فرامکین در کتاب خود دو صحنه از این نقاشی ها را ارائه داده است. در صحنه اول شخصیتی نشسته را نشان می دهد که لباس بلند و طرح دار پوشیده است. سراسر لباس او را قاب هایی که دارای ردیف زیگزاگی هستند، پوشانده است. پیرامون قابها از یک ردیف دایره پیوسته تشکیل شده و در متن قاب ها یک گل هشت پر طرح شده است.

مطلب مرتبط :   دیدگاه سنتی و نظریهای جامعه شناختی درباره گناه کاری

در صحنه دوم مجلس ضیافتی است که شخص عالی مقامی در وسط مجلس نشسته و پیرامون او افرادی ایستاده اند. در این نقاشی دو نفر لباس طرحدار بر تن دارند.

نفرسمت راست که حالت لمیده دارد، پیراهن بلند و جلو باز به تن دارد. لباس او در قسمت مرکزی و پائین حاشیه دار است. سراسر لباس او را قاب های مدور پوشانده است. در متن قب ها سر سیمرغ طرح شده است.

یکی دیگر از افراد این صحنه که در سمت چپ تصویر ایستاده، لباس بلند و جلو بازی بر تن دارد و سراسر لباس او گلبرگ های قلبی شکل پوشانده است.

3-نقش پارچه در نقاشی های دیواری ورخشا:

محوطه باستانی ورخشا در شمال غربی شهر بخارا در جمهوری ازبکستان قرار دارد، کاوش های این محل توسط شیشکین صورت گرفت. در این محل نیز علاوه بر کشف مواد فرهنگی، تعدادی نقاشی دیواری بدست آمده، فرامکین در مورد این نقاشی ها می نویسد: نقش برخی از پارچه هایی که در نقاشی کشیده شده اند با نقاشی های سایر نقاط از جمله پنجکت شباهت بسیار زیادی دارند. یکی از این نقش ها شباهت زیادی با نقشی که از ناحیه قزل (kizle) ترکستان چین بدست آمده، دارد.

دسته بندی : مقالات