سرطان چه نوع بیماری است؟

سرطان یک بیماری مدرن نیست؛ در گذشته هم وجود داشته است؛ اما امروزه به دلیل افزایش آلودگی های محیط زیست تعداد بیشتری به آن مبتلا می شوند و تعداد بیشتری هم نسبت به گذشته به پزشک مراجعه می کنند. سرطان یعنی رشد کنترل ناشدنی سلول ها در ناحیه ای از بدن؛ این وجه مشترک همه ی سرطان هاست؛ علی رغم این که چه عاملی باعث سرطان شده و چه آسیبی به سلول ها رسیده باشد. سلول های سالم بدن طبق برنامه ی منظمی رشد می کنند، تقسیم می شوند و می میرند. در دوران جنینی سلول های سالم به سرعت رشد می کنند؛ اما این اتفاق فقط تا زمانی رخ می دهد که فرد به بلوغ کامل می رسد. در دوران بلوغ در بیشتر نقاط بدن سلول ها زمانی رشد می کنند و تقسیم می شوند که لازم است سلول های تازه را جای گزین سلول های فرسوده، مرده یا در حال مرگ کنند. در مواردی هم که بافت ها آسیب می بینند (زخم، شکستگی)، سلول های سالم به سرعت رشد کرده و تقسیم می شوند تا بافت آسیب دیده را ترمیم کنند. اما سلول های سرطانی برخلاف سلول های عادی، نمی میرند بلکه     بی وقفه رشد می کنند، تقسیم می شوند و به طور مداوم سلول غیرعادی تولید می کنند (شیخ نژاد، 1389).

نام گذاری انواع سرطان ها:

سرطان را بر اساس به وجود آمدن در نوع بافت، به شرح زیر، نامگذاری کرده اند:

– کارسینوما: به سرطان هایی می گویند که در پوست یا بافت های پوششی اعضای داخلی بدن به وجود می آیند؛

– سارکوما: سرطان هایی است که در استخوان، غضروف، چربی، عضله، رگ های خونی یا دیگر بافتهای پیوندی یا محافظتی به وجود می آیند؛

– لوکیمیا: سرطان هایی هستند که در بافت های خونی از جمله مغز قرمز استخوان به وجود می آیند و باعث ساخته شدن سلو ل ها یا گلبول های غیرعادی شده که وارد جریان خون می شوند؛

– لنفوما و مایولوما: سرطان هایی هستند که در سلول های سیستم دفاعی بدن به وجود می آیند (شیخ نژاد، 1389).

مطلب مرتبط :   اصول مدیریت ژاپنی و تفاوت آن با شیوه‌های غربی

تفاوت مولکولی سلول سالم و سرطانی

دلیل سرطانی شدن سلول ها، یا ماده ی DNA آسیب دیدگی سازنده ی ژن هاست که در هسته ی سلول قرار دارد. این مواد در تمام سلول ها وجود دارند و فعالیت آن ها را کنترل می کنند. ژن ها بانک اطلاعات سلول ها هستند. در بیش تر مواقع، بدن یا سلول قادر است DNA آسیب دیده را تعمیر کند؛ اما سلول های سرطانی این توانایی را ندارند. کسانی که این گونه ژن های آسیب دیده را از والدین به ارث می برند، بیش از دیگران در معرض خطر مبتلا شدن به سرطانند. اگر فرد دریافت کننده ی ژن معیوب به سرطان مبتلا شود، آن را سرطان ارثی می نامند. اما اکثر مواقع ژن ها در اثر عوامل سرطان زای محیط آسیب می بینند؛ عواملی مانند کشیدن سیگار، پرتوهای مضر از قبیل ماورای بنفش، اشعه ی ایکس یا مواد شیمیایی که از طریق مواد غذایی، نوشیدنی ها و هوا وارد بدن می شوند (شیخ نژاد، 1389).

همه گیری (اپیدمی) سرطان

تقریباّ نیمی از مردان و بیش از یک سوم زنان در دنیا ممکن است در طول زندگی خود دچار سرطان شوند. میلیون ها انسان با سرطان زندگی می کنند؛ یا سرطان دارند و یا داشته اند. خطر ابتلا به سرطان را می توان با تغییر در روش زندگی به طور قابل ملاحظه ای کاهش داد؛ مثلاً با ترک سیگار، با مصرف غذا وآب سالم و ورزش. از طرفی سرطان هرچه زودتر تشخیص داده شود، امکان مداوا بیش تر می شود. هرکس و در هر سن و سالی ممکن است به سرطان مبتلا گردد؛ اما 77% سرطان ها در اشخاص 55 سال به بالا تشخیص داده شده است (شیخ نژاد، 1389).

عوامل کلی سرطان

بعضی عوامل قابل کنترل و برخی کنترل ناشدنی است؛ به طور کلی عوامل زیر ممکن است باعث سرطان شوند:

– جنسیت، سن و سال و سوابق پزشکی خانواده از عوامل کنترل ناشدنی است؛ به این معنی که با بالا رفتن سن، خطر پیدایش سرطان هم بیشتر میشود و اگر سرطانی فقط در بانوان اتفاق می افتد، از آن گریزی نیست یا اگر سوابق فامیلی یا خانوادگی کسی پیشینه ی ابتلا به سرطان را نشان می دهد، این را هم نمی توان تغییر داد؛ اگر چه دانستن سوابق خانوادگی کمک می کند که بیشتر مراقب باشیم و زودتر به پزشک مراجعه کنیم تا در صورت وقوع، به موقع تشخیص داده و مداوا شود (شیخ نژاد، 1389).

مطلب مرتبط :   تأثیر نقش والدین بر رشد و پیشرفت کودکان

– برخی عوامل نیز مربوط به محیط زیست است؛ به عنوان مثال مسایل مربوط به آلودگی آب و هوا، ویروس ها و میکروب هایی که در بعضی مناطق وجوددارد و ما اطلاعی از آن ها نداریم؛ انواع اشعه هایی که از خورشید بر ما می تابد یا حتی از دیگر کرات و منابع فضایی به زمین می رسد، نیز تا حدودی غیرقابل پیش بینی است؛ اما بایستی مراقب بود و از آن ها دوری کرد.

– برخی عوامل به روش زندگی خود انسان مربوط می شود؛ مثل کشیدن سیگار و تنباکو، نوشیدن مواد الکلی، رژیم غذایی نامناسب و قرارگرفتن در معرض تابش مستقیم نور خورشید، به ویژه در مناطقی که میزان تابش بعضی پرتوها بیشتر است، از عوامل قابل کنترل و جلوگیری است (شیخ نژاد، 1389).

قرارگرفتن در مسیر عوامل سرطان زا خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد؛ اما ممکن است فردی در معرض چند عامل سرطان زا قرار گیرد و لی مبتلا نشود. از طرفی هم نمی توان به درستی (100 %) نشان داد که چه عاملی باعث سرطان شده است. افراد براساس پیشه ای که دارند ممکن است در معرض مواد سرطان زا قرار بگیرند. بنابراین لازم است رعایت نکات ایمنی را بکنند. در چنین مواردی کارفرما هم وظیفه دارد خطرات احتمالی مربوط به کار را به کارکنانش آموزش دهد. در محل کار چنان چه با موادی مثل براده آهن، تراشه های چوب، مواد شیمیایی گازی شکل هر روز در تماس هستید، این مواد از طریق تنفس می توانند وارد ریه شده و سرطان ایجاد کنند. در این موارد برای پیشگیری باید از ماسک استفاده کنید. در موارد دیگر برای این که مواد نفتی، رو غنی و شیمیایی به پوست بدن برخورد نکند، باید از دستکش استفاده کنید (شیخ نژاد، 1389).

دسته بندی : مقالات