روش تدریس درس هنر

روش تدریس مبتنی برخلاقیت

در روش تدریس مبتنی بر خلاقیت، تلاش بر این است که شیوه خلاقانه عمل کردن از سوی هنرآموز و هنرجو باز نموده شود.

 

 

اصول روش تدریس مبتنی بر خلاقیت

ارائۀ مسئله: منظور از ارائه مسئله، تعیین وظیفه ای است که باید انجام شود. گردآوری اطلاعات و واقعیت های مربوط به یک مسئله و تحلیل آن، شما را در تعریف و روشن سازی آن نیز، کمک خواهد کرد.

راه حل یابی: هنرآموز باید سعی کند تا هنرجو راه حل های متفاوتی را برای حل مسئله پیشنهاد دهد. به هنرجویان بگوییم                 راه حل های مورد نظرشان را، آن گونه که به ذهن شان می رسد، در دفترچه خود یادداشت کنند، تا امکان قضاوت درباره آن ها وجود داشته باشد.

گزینش وکاربست: از هنرجویان بخواهیم به دفتر یا برگه کار خود مراجعه کنند و راه حل های نوشته شده را بررسی و غربال نمایند تا آن که راه مطلوب حل مسئله روشن شود. پس از گزینش راه حل مناسب باید آن را به کار بست. هر هنرجو می تواند ایده یا راه حلی که مطلوب می انگارد انتخاب کند.

ارزشیابی: با ارزشیابی از عملیات، دو گونه تصمیم می توانیم بگیریم: یا عملیات را مطلوب می انگاریم یا آن ها را نامطلوب می دانیم. برابر تصمیم اتخاذ شده، فعالیت هایی هم صورت می گیرد. یکی از فعالیت ها متوقف کردن عملیات است و دیگری پیگیری فعالیت ها و اصلاح فرایند کار است. با توجه به محدود بودن زمان کلاس های درس، مطلوب است ارزشیابی از فرایند و مجموعه ها به عهده هنرآموز باشد.

روش نمایشی

این روش بر مشاهده و دیدن استوار است. افراد مهارت های خاصی را از طریق دیدن فرا می گیرند. مهم ترین حسن این روش،                  به کارگیری اشیای حقیقی و واقعی در آموزش است و بیشتر برای درس هایی که جنبه عملی و فنی دارند کاربرد دارد.

مراحل اجرای روش نمایشی

مرحله آمادگی: هنرآموز باید هدف از تدریس را دقیقاً مشخص کند و امکانات لازم را از قبل فراهم نماید و از سالم بودن آن ابزار اطمینان حاصل کند.

مرحله توضیح: هنرآموز قبل از اجرای تدریس، باید اهداف تعیین شده را برای شاگردان به وضوح بیان کند، نحوه و علت انجام دادن عمل را توضیح دهد و سؤالاتی را که انتظار دارد شاگردان در پایان تدریس، پاسخ دهند مطرح کند. در این صورت، توجه شاگردان بیشتر جلب می شود.

مرحله نمایشی: هنرآموز باید روش صحیح کار و مراحل آن را به نمایش بگذارد و برای مثال فرایند کار یک راپید و استفاده صحیح از آن را عملاً به هنرجویان توضیح و نشان دهد.

مرحله آزمایش و سنجش: بعد از اجرای مراحل بالا، هنرآموز باید از هنرجویان بازخورد دریافت کند تا متوجه شود که آنان موضوع را فهمیده اند یا نه(مهارت لازم را کسب کرده اند یا نه؟) و در صورت بروز مشکل، هنرآموز نقایص را برطرف نماید. هنرآموز با پرسش های کتبی یا شفاهی می تواند به این موضوع دست یابد.

روش بحث گروهی

روش بحث گروهی، گفت وگویی است سنجیده و منظم درباره موضوعی خاص که مورد علاقه مشترک شرکت کنندگان در بحث است و به هنرجو فرصت می دهد تا نظرها، عقاید و تجربیات خود را با دیگران در میان بگذارند و اندیشه های خود را با دلایل مستند بیان کنند. در این روش، هنرجویان بیش از استفاده از کتاب یا از هنرآموز، خود علاقه مند به یافتن نتایج، اصول و راه حل ها هستند. به خصوص موضوعاتی که بتوان درباره آن ها نظرات مختلف و متفاوت ارائه داد و فراگیران درباره آن ها، اطلاعات لازم را داشته باشند یا بتوانند کسب کنند. همچنین موضوعات مورد علاقه مشترک شرکت کنندگان در بحث باشد. البته هنرآموز باید درباره موضوعاتی که هنرجویان کمتر به آن علاقه مندند به نوعی در آنان ایجاد علاقه کند و حساسیت به وجود آورد، مثلاً با طرح سؤال، پخش یک فیلم و… .

الگوی حل مسئله

هنرجویان با بهره گیری از تجارب و دانسته های پیشین خود در این الگو، درباره رویدادهای محیط خود می اندیشند تا مشکلی را که با آن مواجه شده اند به نحو قابل قبولی حل کنند.

مطلب مرتبط :   حل مساله و کاربردهای آن در مسایل مختلف

مرحلۀ اجرای روش الگوی مسئله

طرح مسئله یا بازنمایی مشکل: مسئله را می توان با توجه به خصوصیات فراگیران (نظیر سن، میزان تحصیلات، رشد ذهنی و عاطفی، ویژگی های فرهنگی، شرایط اجتماعی و اقتصادی و …) از راه های مختلف در ذهن هنرجویان ایجاد کرد.

جمع آوری اطلاعات: منابع گردآوری اطلاعات باید از نظر علمی معتبر باشند و اطلاعات جمع آوری شده باید با توجه به معیارهای صحیح و علمی طبقه بندی شوند.

ساختن فرضیه: منظور از فرضیه سازی، پیش بینی راه حل های احتمالی و حدسی برای حل مسئله است. هنرجو برای ساختن فرضیه ناگزیر است به تفکر بپردازد و برای حل مسئله چندین راه را برگزیند.

آزمایش فرضیه: فرضیه، حدسی است که براساس اطلاعات پیشین و شواهد موجود، در برخورد با دنیای خارج، در ذهن شاگرد شکل می گیرد.

نتیجه گیری، تعمیم و کاربرد: فرایند حل مسئله، باید به نتیجه منتهی شود. بدون نتیجه گیری مسئله حل نخواهد شد.

 

روش فعال

مطلوب ترین روش تدریس روش فعال است که بر پایه اصول یادگیری پایه گذاری شده است. در این روش می توان وضعیت کلامی را که موردنظر ماست در سه اصل یادگیری ذیل، که بهتر است آن ها را سه اصل آموزش نیز بنامیم، خلاصه نمود:

  • یادگیری فعال: بهترین راه یادگیری هر چیز کشف آن چیز به وسیلههنرجو است. این اصل مبنای روش سقراطی                             ( پرسش و پاسخ با هدف شناساندن مرز دانشی مخاطب) است و به اندازه خوِد یادگیری قدمت دارد.
  • بهترین انگیزه: برای آن که یادگیری مؤثر و فعال باشد هنرجو باید در مواردی که به وی یاد داده می شود علاقه مند باشد و از فعالیت یادگیری خشنود باشد و این در صورتی تحقق می یابد که برای یادگیری انگیزه داشته باشد.
  • مراحل متوالی آموزش: یادگیری با عمل، خیال و گمان شروع می شود. سپس به کلمات و مفاهیم می انجامد و باید به صورت عادات ذهنی مورد نظر خاتمه یابد(اصلانی و همکاران،1392؛ ص21- 15).

روش تدریس درس هنر از نظر مهرمحمدی

مهر محمدی(1390) برخی روش های سودمند درآموزش هنر را این چنین برشمرده است.

 تکالیف

شناسایی آثار هنری یا مکتوباتی درباره ی آثار هنری و هنرمندان در روزنامه ها، مجلات و سایر منابع، برای بحث در کلاس و آشنا کردن دانش آموزان با آن چه در عالم هنر اتفاق می افتد. نمونه ی دیگری از تکالیف دانش آموزی، روبرو ساختن دانش آموزان با مسائل یا معماهایی است که در عالم هنر اتفاق می افتد.

 نمایش سمعی و بصری

باید کوشش کرد تا از نمایش های سمعی و بصری به تناسب تکالیفی که دانش آموزان به آن مشغول هستند استفاده شود.به عبارت دیگر، این نمایش ها باید به شکل حساب شده در لابه لای جریان آموزش و یادگیری تعبیه شود. همچنین باید از ارائه نمایش های طولانی که موجب خستگی و کسالت می شود، پرهیز کرد. نمایش های کوتاه 5 تا10 دقیقه ای بسیار مناسب هستندو موجب جلب توجه و ایجاد تنوّع و همچنین ارتقای سطح آگاهی دانش آموزان درباره ی موضوع می شود. بالاخره این که، توصیه می شودبرای جلب توجّه و دقّت بیشتر دانش آموزان، در صورت امکان، پرسش های خاصّی پیش از نمایش در اختیار آنان قرار گیرد و پس از نمایش درباره ی آن ها بحث و تبادل نظر شود.

بخش اعظم آموزش هنر باید در چارچوب کارهای انفرادی دانش آموزان تعقیب شود. این فعّالیّت های انفرادی ممکن است در زمینه ساخت و تولید یا انجام تکالیف مطالعاتی و نگارشی باشد. تعلیم خوب هنر، باید ترکیب مناسب کار انفرادی و کار گروهی را در نظر داشته باشدو برای ایجاد تنوع از هر دو روش به تناسب استفاده نماید.لیکن کار انفرادی دانش آموزان باید همواره در مرتبه ی اول اهمیت قرار داده شود.

 فعّالیّت های گروهی

بسیاری از فعالیت های کلاس هنر را می توان به شکل گروهی سازماندهی کردمثلاً در بازدید از موزه، می توان با تقسیم دانش آموزان به گروه های 3 یا 4 نفری از آن ها خواست بر آثار هنری خاصی تمرکز کنندو درباره ی آن ها، بحث نمایند.

مطلب مرتبط :   اصول حسابداری و مفاهیم مربوط به آنها

 گزارش ها

این گزارش ها مبتنی بر یک تکلیف مطالعاتی است و معلم می تواند به تناسب آمادگی و توانایی دانش آموزان دامنه، محدوده و استانداردهای خاصی برای آن ها تعریف نماید. بنابراین، برای کودکان ابتدایی یک گزارش حداکثر یک صفحه ای با رجوع به یک منبع می توان تعریف کرد. گزارش ها همچنین می توانند مبتنی بر مشاهدات، و نه مطالعات دانش آموزان باشند.

 سخنرانی میهمان

استفاده از سخنران میهمان یک سنت جا افتاده در آموزش هنر است. رویارو شدن دانش آموزا ن با هنرمندان حرفه ای و برخورداری از فرصت گفتگو و طرح پرسش های مورد نظر با ایشان، تجربه ی بسیار گران سنگ و ارزشمندی است. البته،  در انتخاب سخنرانان میهمان باید صاحب نظران تاریخ هنر، منتقدین هنری و فلاسفه ی هنر را نیز مدّنظر قرار داد.

 طرّاحی بورد

طبیعت، تصویری هنری از امتیازاتی است که آموزشکاران هنر باید حداکثر استفاده را از آن بنمایند. موضوعات و مفاهیم آموزش داده شده و همچنین آثار تولیدی دانش آموزان، همه می توانند در مکان مناسبی در کلاس نصب شوندو در معرض دید قرار بگیرند.معلم می تواند معمّاهای نمایشی هفتگی طراحی کند و بدین ترتیب، زمینه ی درگیری فعال و یادگیری مستمر دانش آموزان در زمینه ی هنر را فراهم آورد. معلم می تواند براساس یک مفهوم، یک موضوع یا یک مبحث خاص هنری، اقلام و اجزای مختلفی را در نظر بگیرد، هر روز یک قطعه یا یک جزء را بر تابلو یا دیوار نصب کند. تکلیف دانش آموزان این است که موضوع، مبحث، یا مفهوم مورد نظر معلم را تشخیص دهند و برای بحث درباره ی آن در پایان همان هفته آمادگی لازم را کسب کنند.

روش تدریس درس هنر براساس ابعاد رویکرد دیسیپلین محوراز نظر هورویتز[1]

روش های تدریس تولید هنری

با توجه به این که تولید هنری از طریق فعّالیّت های مختلف هنری و کارگاهی در حوزه هنرهای تجسمی به وضوح پدید می آید، بنابراین شیوه های تدریس و فرصت های یادگیری نیز متناسب با هنرهای تجسمی مورد توجه است. در تمامی فعالیت های مربوط به برنامه درسی هنربه طور عام و در حوزه هنرهای تجسمی به طور خاص، دانش آموزان باید از فرصت های متعدد و متنوعی برای عمل کردن، ساختن و آفریدن، مشاهده کردن و لذت بردن برخوردارشوند. مجموعه فعّالیّت ها و فرصت های یادگیری طراحی شده در زمینه حوزه محتوایی هنرهای تجسمی ضمن رشد توانایی های ادراکی و شناختی، نقادی هنرمندانه، ایجاد نگرش تاریخی و قدرشناسی و ارزش گذاری آثار هنری، باید سطح مهارت ها و توانمندی های علمی و کاربردی دانش آموزان را در زمینه های ساختن و آفرینش افزایش دهد.

روشهای تدریس نقد هنری

ویژگی های روشهای نوین در نقادی هنری را می توان به شرح زیر بیان کرد تا به شناسایی و کاربرد بهتر روش های آموزش کمک کند:

  • اعمال قضاوت های متفاوت نسبت به آثار هنری .
  • کاربرد مهارت های زبانی و پژوهش ادراکی مبتنی بر فعالیت های عملی .
  • به کارگیری ابزارهای آموزشی گسترده، آثار اصیل هنری، بازدید از موزه ها، گالری ها و دیدار با هنرمندان .
  • استفاده از اشکال مختلف هنرهای تجسمی، هنرهای کاربردی و صنایع دستی .
  • توجه به ویژگی های ظاهری آثار هنری و بحث درباره زیبایی ظاهری و ویژگی های حسی .
  • تأکید بر بازگویی داستان و زندگی هنرمندان .

روشهای تدریس تاریخ هنر

به منظور تدریس مناسب تاریخ هنر توسط معلمان در دوره ابتدایی، روشها و فعالیت های یادگیری ازجمله سازماندهی تصاویر ذهنی، تبیین اهداف هنری، منابع مطالعاتی، فعالیت های کارگاهی استفاده می شوند.

روشهای تدریس زیبایی شناسی

یکی از شیوه های آموزش زیبایی شناسی به ویژه در دوره ابتدایی، کنکاش و مباحثه ساختاری[2] است. معلمان می توانند با استفاده از این شیوه، زیبایی شناسی را در دانش آموزان تقویت کنند؛ این رویکرد، شکلی از گفتگوی ساختاربندی شده است.

 

 

[1] – Hurwitz

[2] – Inquiry and Structured Discussion

دسته بندی : مقالات