مقاله – طراحی مدل مدیریت استراتژیک برند باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایراناهمّیّت بازتاب قَداسَت فال …

پیشگویی ازطریق ستارگان به دو طریق انجام میشود : اختر شناسی تفألی و اختر شناسی زایچۀ ایی است،که توسط ستارهشناسانِخبره انجام میشدهاست. آنان با به کاربردن علمشان وبا ابزار مخصوص اخترشناسی پیشگویی میکردند.
۴-۳-۱- اختر شناسی تفألی
باتوجه به آثار شاعران در این عهد، متوجّه پیشرفت وتوسعۀ علوم عقلی، به ویژه نجوم، در کنار سایر دانشها می شویم. و خاقانی هم در کنار سایر علوم زمانه، از علم اختر شناسی کمال بهره را برده است .
در این بیت خاقانی به « فال اجرام یا ستارگان» اشاره کرده است:
لاف از درت اسلام را فال از برت اجرام را تا ابلق ایام را از چرخ مضمار آمده
( خاقانی، ۱۳۷۴: ۳۹۲)
منجّمان ستارۀ مشتری (برجیس) را سعد اکبر و طالع آن را دلالت بر انواع سعادت ها میدانند.
نــاقه‌را چـــون مـــاه بــرکــوهان بـود نـــام چــرخ مشتری فـالش کنـــم
(خاقانی،۱۳۷۴ ، ۶۳۸)
ای بدر همال قدر خورشید جمـــــال کیـــوان دل مشتری رخ زهـــره مثــال
قوس ابرو و عقرب خطی و تیر خصــال پروین دنـــدان، سهیل تن، جوزا فـــال
(همان، ۷۲۴)
همچنین نظامی، ابیاتی در خصوص «فال اختر» آورده است :
ملــــــــک را فرخ آمد فــال اختر کـــه از چندین مگس چون رست شکر
( همان، ۲۷۰)
ز هر نقشی که بنمود او جمـــالــی گرفتند اختران زان نقش فــــالـی
یکی ده دانه جو محراب کـــــــرده یکی سنگی دو اصطرلاب کــــــــرده
( همان، ۱۲۷)
همچنین در شرف نامۀ نظامی « فال اختر» آمده است :
سر از کوی نیک اختـــــری برزند به نیک اختری فالِ اختــــر زنـد
( همان ، ۹۷۶)
یادربخشی از مثنوی « روحِ پروانه » :شهریار مفهومی از فال زدن با ستارگان را اشاره نموده است.
جمعی از احباب جَلی شــــان مــــن فارغ از احـــــوال ِ پریشان ِ مــن
طالب ِ کیفیّت و حـــــال آمـــدنـــد در طلب ِ دفع ِ ملال آمـــدنــــد
رخصتی از دورِ فلک خـــواستنــــتد انجمنــی دورِ هـــــم آراستنـــــد
فالِ خوش از فرصت بــــاقی زدنــد دست به کار ِ مـی و ساقـــی زدنــد
گر همه خوابی و خیالــــــی کننـــد بر سرِ آنند که حـــالـــــی کننــــد
غافل از آن کاین فلک ِ دیــــو چهـــر دل همه کین است چو خندد به مهـــر
( شهریار،۱۳۸۴ :۳۲۱)
۴-۳-۲- اختر شناسی زایچۀ ایی (طالع بینی )
اخترشناسی زایچهایی، که گسترۀ وسیعتر اخترشناسی تفألی است، ستارهشناسان، از روی حرکت ستارگان و سیارگان پیشگویی حوادث میکردند. تقدیر و سرنوشت و طالع همه کس و همه چیزرا بوسیله کرّات سماوی تعیین میکردند. و رابطه با آسمان توسط کارورزان و آگاهان این فن، انجام میگرفت. چنانکه « طالع بینان معتقدند؛ که موضع دقیق خورشید، ماه وسیّارات در مقابل زمینه منطقه البروج، دخالت و تاثیر مهمی درحوادث روی زمین دارد. این موقعیتها در لحظۀ تولّد هر شخص، طالع و سرنوشت اورا معین میکند.» (میتون، ۱۳۶۵ : ۴۰-۴۱)
رودکی به علم ستارگان، واقف بودهاست. چنانکه دراین علم، بهرام یا مریخ، ستارۀ نحس و زَواش یا ستارۀ زئوس یا مشتری، ستاره سعد است. بیت :
حسودانت راداده بهــــرام نحس تورا بهره کـــــــــرد سعـــادت زَواش
( رودکی،۱۳۷۸ : ۱۱۶)
ور به نبرد آیدش ستارۀ بهــــرام توشۀ شمشیر او شود به گـــــــروگان
( همان، ج ۹ : ۵۹۴)
ناصرخسرو از علم ستاره شناسی برخوردار بوده است اودرخصوص سعد و نحس ستارهها وتاثیرآن بر سرنوشت آدمی در کتاب جامع الحکمتین آورده است :
«ازاین کواکب دو نحس محض چون ودو سعد سه مانده آنگه ازنحس و سعد شان آثار ؟
( ناصر خسرو، ۱۳۶۳: ۲۹۲ )
ناصر خسرو دراین ابیّات، مشتری را سعد و مریخ را نحس دانسته است :