حاملگی قبل از این که جنین قابلیت زندگی پیدا کند که معمولا قبل از هفته بیستم حاملگی است. (مک لونان، 1355،ص87)
1-1- مفهوم سقط جنین
جنین بروزن فعیل (اسم مفعول)، به هر چیز پوشیده و مستور باشد، (عمید، 1367،ص473) اطلاق می‌گردد. به همین اعتبار به باغ پردرخت از آن جهت که درختان انبوه روی زمین را می‌پوشانند و به گور و مرده ی در آن که پوشیده از چشم دیگران است به ترتیب جنّه و جنین گفته می‌شود، (خلیل جر، 1376،ص772) هنچنین «قلب» را که میان بدن پوشیده شده ، «جّنان» (احمدمصطفی، 1989،ص141) و دیوانه را که عقل او پوشیده شده است، «جنّه» نامیده اند. (خلیل جر، 1376،ص772) «جنّه » نیز به پرده، سپر و هر سلاحی که انسان را پوشانده و نگهداری کند، اطلاق شده است. (خلیل جر، 1376،ص772) بالاخره محصول حاملگی (احمدمصطفی، 1989،ص772) را که مبدأ آن ابتدای آبستنی و انتهای آن لحظه ی ماقبل ولادت است، (جعفری لنگرودی، 1346،ص1579) برخی مفهوم جنین را به دلیل اینکه به وسیله ی زهدان مادر پوشیده شده است، می دانند (ابن منظور، 1408،ص385) «جنین» نامیده اند. در قرآن مجید نیز در مورد این پوشش آیاتی وارد شده است: «لخلقکم فی بطون امهاتکم» (زمر، 6) شما را در شکم‌های مادارنتان آفریدیم و «اذا انتم اجنه فی بطون امهاتکم» (نجم، 32) آنگاه که شما در شکم‌های مادرانتان جنین بودید. معادل کلمه ی جنین در زبان انگلیسی واژه ی FietusیاFetus است. (آریانپور، 1372،ص1749)
بنابراین واژه ی جنین که جمع آن «اجنّه» و «أجنن» است، (خلیل جر، 1376،ص773) به طور کلی به بچه تا زمانی که در شکم مادر است و زاییده نشده (عمید، 1376،ص473) و هر چیز پوشیده اطلاق می‌شود. (سیاح، 1378،ص286)
در کتابهای فقهی به ندرت «جنین» را تعریف کرده‌اند و بیشتر در ورود به بحث دیه ی جنین به ذکر مراحل مختلف جنین یا حمل و میزان مجازات دیه ی هر یک از آن مراحل اکتفا کرده اند. شهید ثانی که از جمله فقهایی است که به تعریف واژه ی جنین پرداخته، می‌فرماید: «جنین در بطن مادرش است که به خاطر استتار آن در شکم مادر به این نام خوانده شده است. این واژه از ریشه ی اجتنان به معنای پوشش و به معنی مفعول استفاده می‌شود.» (مکی العاملی، 1390ق،ص288) در شرح تبصره ی علامه نیز به همین معنی به کار رفته است. (مکی العاملی، 1329 ق،همان)
در متون و مواد قانونی نیز تعریفی از جنین به چشم نمی خورد.در نظام حقوقی پیشین یعنی قانون مجازات عمومی سال1352 قانونگذار کیفری بدون پرداختن به معنای جنین (ویا سقط جنین)، تنها به بیان احکام مربوط به سقط حمل و انواع آن اکتفا کرده بود.1 در مقررات جزایی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز همان روش اتخاذ شده است و قانونگذار اسلامی به پیروی از منابع فقهی که منشأ تدوین قوانین مجازات اسلامی است، مستقیماً به ذکر مراحل مختلف جنین و مقدار دیه ی آن پرداخته است.2

1-1-1 سقط
سقط در لغت به معنی افتادن، سقوط کردن، انداختن، خارج شدن ، از بین رفتن و واقع شدن است. (عمید، 1367،ص530) سقط در اصطلاح فقها به معنی خارج شدن جنین از رحم مادر، قبل از کامل شدن آن است. به عبارت دیگر، اگر جنین قبل از پایان دوره حمل و کامل شدن به صورت مرده از رحم خارج شود، بدان سقط گویند. مانند آن که جنین در 6 ماهگی به صورت زنده از رحم خارج شود. با نظر به معنای مذکور سقط در اصطلاح به همان معنی لغوی است با این فرق که سقط در لغت دارای معنای عام است ولی در اصطلاح برای سقط جنین بکار می رود. به حذف یا بیرون آمدن یا بیرون آوردن رویان یا جنین مرده یا زنده از رحم، سِقطِ جَنین یا اَفگانه شدن گفته می‌شود.(انصاری، 1388،ص233) سقط جنین عمدی به معنای پایان بخشیدن به بارداری به ‌وسیله دارو یا عمل جراحی پیش از زمانی است که جنین بتواند زنده زاده شود. (از ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد کلمه سقط) سقط جنین در حقوق عبارت است از اخراج عمدی و غیر طبیعی و قبل از موعد طبیعی جنین به نحوی که حمل خارج شده از بطن مادر زنده نباشد یا قابل زیست نباشد . (همان)

1-1-2- مفهوم پزشکی جنین
برای تشکیل یک جنین تحقق لقاح بین‌اسپرم و تخمک ضرورت دارد. بعد از نفوذ اسپرم به داخل تخمک و بارور شدن آن که از طریق ادغام مواد ژنتیکی دو سلول جنسی صورت می‌گیرد، موجودی به وجود می‌آید که آن را زایگوت می‌گویند. تشکیل زایگوت با مشاهده دو پیش هسته در داخل تخمک تشخیص داده می‌شود و 18-12 ساعت پس از لقاح باروری تخمک را می‌توان مشاهده و در نتیجه تشکیل زایگوت را تشخیص داد. پس از حدود 24 ساعت از زمان باروری اولین تقسیم سلولی در زایگوت آغاز می‌شود. از زمان تقسیم اولیه سلولهای زایگوت تا هشت هفته بعد از آن، زایگوت را رویان یا آمبریا می‌نامند و به عبارت دیگر رویان واژه‌ای است که برای توصیف مراحل اولیه رشد جنین به کار می‌رود و از مرحله شروع تقسیم سلولی تا هفته هشتم حاملگی، جنین را شامل می‌شود.
بنابراین ملاحظه می‌شود که زایگوت که حاصل لقاح گامت‌های نر و ماده می‌باشد یک موجود تک سلولی است و عمر آن در حدود 24 ساعت می‌باشد و بعد از 24 ساعت از زمان تشکیل زایگوت، تقسیم سلولی آن آغاز می‌شود و از زمان شروع تقسیم سلولی تا هفته هشتم حاملگی، موجود موسوم به جنین را رویان می‌نامند. رویان در مرحله 16 سلولی به شکل یک کره توپر در می‌آید که مورولا نام دارد. از هفته نهم باروری تا زمان وضع حمل به این موجود از نظر پزشکی، جنین اطلاق می‌شود. بنابراین جنین از نظر طبی واژه‌ای است که برای توصیف جنین در حال رشد در داخل رحم از هفته نهم حاملگی تا پایان آن اطلاق می‌شود. (فیض الهی، 1389،ص23)
سقط
جنین در اصطلاح پزشکی عبارت است از خروج یا اخراج جنین پیش از آن که قابلیت حیات مستقل داشته باشد و چون جنین قبل از شش ماهگی قادر به ادامه حیات مستقل نیست، بنابراین، اگر تا قبل از ماه ششم بارداری از رحم خارج شود آن را سقط شده تلقی می‌کنند و از ماه ششم به بعد چنانچه جنین به دنیا بیاید، قابلیت حیات داشته ولی شانس زنده ماندن آن به علت نارس بودن کم است. جنین موقعی سقط می‌گردد که در داخل رحم مرده و در نتیجه تمام و یا قسمتی از جدار رحم کنده شده باشد و رحم به ناچار برای خارج ساختن آن منقبض شده و تولید درد نماید که این دردها به علت انقباض عضله رحم می‌باشد. (ادوین، 1378،ص22) در مجموع اصطلاح سقط جنین به اخراج قبل از موعد جنین به نحوی که قابل زیستن نباشد اطلاق می‌گردد. (عباسی، 1385،ص77)
1-1-3- مفهوم حقوقی جنین
یکی از اساتید در ذیل عنوان جنین این چنین مقرر می‌دارد: «بچه در رحم مادر که پس از آبستن شدن متصور است تا زمان تولد که نوازد و مولود می‌شود(ماده 957 قانون مدنی و ماده 103 قانون امور حسبی) جنین ارث می‌برد اما مورث واقع نمی شود. نابود کردن جنین در حکم قتل نفس است و ارث او به ورثه حین قتل او می‌رسد. اگر روح در جنین دمیده نشده باشد دیه او کمتر است و به حسب مراتب سن و سال او فرق می‌کند. اگر مادر سقط جنین کند باید دیه بدهد و خود از وی ارث نبرد. قاتل زن باردار که مقرون به مرگ جنین گردد باید جداگانه دیه جنین را بدهد. اگر جنین متعدد باشد هر یک را دیه‌ای است.» (جعفری لنگرودی، 1388،ص1579)
تعریف دیگری که از جنین شده است به این نحو است که «جنین‌ در لغت عبارت است از:هر چیز پوشیده و مستور،و به نطفه تا زمانی که در شکم زن است اطلاق می‌شود و به بچه‌ای‌ گفته می‌شود که رحم مادر او را پوشانیده و از دیده پنهان است و هنوز زاییده نشده است. مبدأ آن ابتدای انعقاد نطفه و آبستنی است و انتهای آن لحظه ماقبل ولادت طفل است.» (مهربانی، 1380،ص30)
حقوقدانان تعاریف مختلفی از سقط جنین به دست داده‌اند که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:
پروفسور گارو حقوقدان فرانسوی، سقط جنین را «اخراج عمدی و قبل از موعد حمل» می‌داند و استاد گارسون معتقد است که «سقط جنین عبارت از، منقطع ساختن دوران طبیعی بارداری است» و آقای دکتر پاد باالهام از مواد 180 تا 183 قانون مجازات عمومی اصلاحی 1352، سقط جنین را اینگونه تعریف کرده است: «سقط جنین عبارت است از اخراج حمل قبل از موعد طبیعی زایمان به نحوی که زنده یا قابل زیستن نباشد…»
بنابراین می‌توان گفت: «انجام هرگونه اعمال مجرمانه‌ای که منجر به توقف حیات جنینی و یا سلب حیات از جنین و اخراج قبل از موعد طبیعی آن گردد سقط جنین محسوب می‌گردد.» (مهربانی، 1380،همان)
می توان چنین نتیجه گرفت که سقط جنین تقسیم میشود به عمدی وغیر عمدی.که سقط جنین غیرعمدی جرم نیست.بنابراین سقط جنین عمدی عبارتست از اقدام مجرمانه برای سلب حیات از جنینی که درآن علایم حیات دیده می شود چه این عمل به عنوان اخراج زود هنگام از رحم باشد و چه این اقدام با هدف از بین بردن آن باشد.
1-2- بررسی مشروعیت یا ممنوعیت سقط جنین
در حال حاضر در اغلب کشورهای غربی سقط جنین گرچه امری قانونی است اما بحث از جنبه‌های اخلاقی آن هنوز داغ است. مسلماً همچنانکه آزادی مطلق سقط جنین به خاطر عوارض سوء آن از جمله از هم پاشیدگی نظام اخلاقی و خانواده ها امری ناپسند است، ممنوعیت مطلق آن نیز قابل بحث و تأمل است. بدیهی است که پیروان هر نظریه، جهت توجیه عقاید خود دلائلی ابراز می‌دارند که ریشه یابی و رسیدن به مبانی این آرا و اندیشه ها، جهت رفع این معضل گریبانگیر نسل بشر و برخورد درست ومنطقی با آن می تواند مثمر ثمر باشد.
باید گفت سقط جنین ریشه در بحران اجتماعی و اقتصادی نیز دارد به عبارت دیگر سقط جنین قبل از این که یک معضل حقوقی باشد یک معضل اجتماعی می‌باشد از این رو باید به بررسی برخی نظریه ها در این زمینه می‌پردازیم.
در پی علل و عوامل گوناگون مؤثر در سقط جنین، تئوری ها و نظریه هایی در موافقت و یا مخالفت با این پدیده در جوامع مختلف به وجود آمده است. از آنچه که برخی از این نظریه ها در ممنوعیت سقط جنین در بعضی جوامع مؤثر بوده و از مبانی تئوریک آن به شمار می‌رود، به شرح و بررسی آنها می‌پردازیم. (سوهانیان، 1389،ص54)

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه با موضوعreading، argumentative، distribution

1-2-1- تئوری آزادی مطلق
طرفداران این تئوری که معتقد به لغو کلیه ی محدودیت ها نسبت به سقط جنین و آزادی بی قید و شرط آن هستند، برای توجیه و اثبات نظریه ی خود به دلایلی استناد می‌کنند که اهم آنها عبارتند از:

1-2-1-1- حفظ حیات و سلامت مادر
سقط جنین به خاطر زندگی و سلامت جسمی و روانی مادر که در سراسر گیتی گاه مطلق و گاه مشروط پذیرفته شده است، بر این استدلال متکی است که حفظ جان مادر که بالفعل انسانی کامل است بر حفظ جنین که موجودی با حیات بالقوه ی انسانی و تا زمان تولد بدون فردیت و شخصیت است، ترجیح دارد.(ای پنس گریگوری، 1382،ص157) لذا کاملاً منطقی و عقلانی است که در صورت به خطر افتادن حیات و حتی سلامت مادر با اقدام به قطع بارداری از مادر حمایت شود.اما به نظر می رسد این استدلال به تئوری آزادی مشروط نزدیکتر باشد،زیرا آزادی مطلق نباید مقید به شرطی همچون لزوم حفظ حیات مادر باشد.
1-2-1-2- کاهش مرگ مادر
به عقیده ی طرفداران آزادی مطلق سقط جنین، ممنوعیت سقط نه تنها هیچگاه تأثیر قطعی در جلوگیری افراد از آن نداشته بلکه موجب افزایش سقط جنین‌های غیرقانونی و پنهانی در شرایط غیربهداشتی می‌شود
.بدیهی است که این امر قطعاً موازین ایمنی حاصل از سقطهای قانونی را دارا نبوده، در نتیجه آمار مرگ زنان به طور چشمگیری افزایش می‌یابد. لذا با توجه به عوارض شایع سقط جنین غیرقانونی از جمله خونریزی شدید،عفونت، سوراخ شدن رحم که از نظر پزشکی یکی از علل عمده ی مرگ مادر محسوب می‌شود (مک دونالد کینگهام، 1376،ص119) و با عنایت به اینکه هدف اصلی جوامع باید جلوگیری از این گونه تراژدی ها باشد، تنها راه حل این معضل را قانونی کردن سقط جنین و به عبارتی دیگر بی خطر ساختن آن می‌دانند. بویژه آنکه به موجب آمار سازمان بهداشت جهانی سالانه متجاوز از دویست هزار زن در دنیا به لحاظ اقدام به سقط‌های غیرقانونی جان خود را از دست می‌دهند و تقریباً در هر سال 31-26 میلیون سقط قانونی و حدود 22-10 میلیون سقط غیرقانونی در جهان انجام می‌شود. (جاناتان برک، 1380،ص146).البته این استدلال مصادر

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید