بررسی میزان و نوع استفاده معلمان از برنامه درسی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدارس متوسطه شهر بابل- قسمت ۹

وزارت آموزش و پرورش کشور نیز در راستای توسعه و بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدارس، در سال ۱۳۸۱ اقدام به تجهیز ۶۰۰۰ آموزشگاه دوره ی متوسطه به کارگاه رایانه نمود (علاقمندان، ۱۳۸۲).
مارتین[۲۱] (۱۹۹۱) (به نقل از سلیمانی،۱۳۸۳) در رابطه با عواملی که بر توسعه ی فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدارس تاثیرگذارند، موارد زیر را ذکرمی کند:
بصیرت: به آرمانها و آرزوهای افراد درون مدرسه و درون نظام آموزشی به عنوان یک کل اشاره دارد. با پیشروی مدرسه، رسالت ها باید شفاف تر شود و مبنایی برای تصمیم گیری فراهم نماید. بیان رسالت ها باید به اعضای جامعه کمک نماید تا آرمانهای مدرسه برای آینده و اقدام موزون و هماهنگ را تجسم نمایند.
فلسفه ی یادگیری و پداگوژی: نحوه ی تعامل معلمان و دانش آموزان و نحوه ی اداره مدرسه برای یادگیری، بخشی از فلسفه ی یادگیری و پداگوژی مدرسه است. این فلسفه ها اساسا چگونگی ادغام فناوری اطلاعات و ارتباطات در یک مدرسه را مشخص می کنند. محیطی که در آن معلم به عنوان فراهم کننده ی اصلی محتوای آموزشی در نظر گرفته می شود، فلسفه ی معلم محوری را اتخاذ می کند. در چنین محیطی معلم استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات را نیز کنترل می کند. در مقابل فلسفه ی فراگیر محور، محیطی را توصیف می کند که در آن محتوا از منابع متعدد به دست می آید و پروژه ها را دانش آموزان انتخاب و طراحی می کنند. دانش آموزان منابع و ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات را به گونه ای انتخاب می کنند که با اهداف پروژه به بهترین وجه تناسب داشته باشد.
تدوین طرح ها و خط مشی ها: نحوه ی اجرای بصیرت و فلسفه ی تدریس یک مدرسه از طریق تدوین طرح ها و خط مشی ها صورت می گیرد. در مراحل جزئی تر این طرح ها و خط مشی ها، اهداف کلی و جزئی تعیین می شوند. خط مشی ها تعیین می شوند، بودجه تخصیص داده می شود، تسهیلات تعیین می شوند، وظایف واگذار می شود و برای تعیین جهت توسعه ی فناوری اطلاعات و ارتباطات، یک طرح ارزشیابی تهیه می شود.
تسهیلات و منابع: محیط یادگیری که در آن فناوری اطلاعات و ارتباطات به کار گرفته می شود، نیاز به تسهیلات و منابع خاصی دارد. تسهیلات شامل زیر ساخت های اساسی مانند سیم کشی برق، دستگاه تهویه، فضا و مکان و … می باشد. تصمیم گیری در باره ی وجود یا فقدان طراحی آرگونومیک (مهندسی محیط کار) انتخاب وسایل، نه تنها به کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات تاثیر می گذارد بلکه بر سلامتی و آسایش کاربران نیز موثر است. منابع شامل انواع مختلف وسایل فناوری از کامپیوتر و وسایل جانبی آنها گرفته تا تجهیزات ویدئویی و ابزار اختصاصی مانند میکروسکوپ های دیجیتالی می باشد. سایر منابع عبارت است از انواع مختلف نرم افزار همچنین ابزارهای سنتی مانند کتاب، ویدئو و نوارهای صوتی و …
درک برنامه درسی: درک برنامهیدرسی در پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات در مراحل مختلف زیر تاثیر می گذارد. ابتدا، مرحله ی آگاهی است که دانش آموزان با توجه به فناوری موجود و چگونگی کاربرد آن، سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات را کسب می کنند. دوم، همانطور که دانش آموزان مهارت های اساسی را فرا می گیرند، استفاده از ابزارهای مختلف فناوری اطلاعات و ارتباطات را در تکالیف یادگیری عادی و پروژه ها شروع می نمایند. سوم، همانطور که دانش آموزان به فناوری اطلاعات و ارتباطات توانایی و تسلط بیشتری می یابند، آنها شروع به ادغام و گسترش حوزه های درسی و ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات می نمایند. بالاخره استفاده ی کاربردی از فناوری اطلاعات و ارتباطات است که در آن دانش آموزان را قادر می سازد که به طور وسیع تری موضوعات پیچیده ی حرفه ای جهان واقعی را مورد توجه قرار دهند (قورچیان، ۱۳۸۲).
توسعهی حرفه ای کارکنان مدرسه: به موازات برنامه های درسی برای دانش آموزان، باید یک برنامه ی توسعه ی حرفه ای برای کارکنان درون مدرسه تدوین گردد. بهره وری شخصی و اقدام حرفه ای معلمان با بهره گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات افزایش می یابد. نخست مرحله ی آگاهی است که در آن معلمان و کارکنان با توجه به فناوری موجود و چگونگی کاربرد آن، سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات را کسب می کنند. دوم، مادامی که معلمان و کارکنان مهارت های اساسی را فرا می گیرند، به کارگیری ابزار مختلف فناوری اطلاعات و ارتباطات را در انجام وظایف عادی و پروژه های خود آغاز می نمایند. سوم، همانطور که معلمان و کارکنان مدارس به کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات توانایی و تسلط می یابند آنها شروع به ادغام و همپوشی حوزه های درسی و ابزارها می نمایند. بالاخره تغییر در روش حرفه ای است که در آن معلمان می توانند با استفاده از ابزار و منابع فناوری اطلاعات و ارتباطات، درس ها را برای گنجاندن پروژه های بزرگ تر و پیچیده تر جهان واقعی طراحی کنند. همانطور که فناوری اطلاعات و ارتباطات به سیستم های مدرسه معرفی می گردد، گرایش به حرکت از آموزش مهارت های جداگانه به روش های تفکر و توسعه ی حرفه ای منسجم به وجود می آید. تخصیص و تامین بودجه برای اوقات فراغت جهت توسعه ی حرفه ای معلم به طور جدی بر توانایی یک مدرسه در ادغام معنادار فناوری اطلاعات و ارتباطات موثر است (مشایخ، ۱۳۸۲).
بنابراین پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات جایگاه مدرسه را به عنوان یک نهاد سنتی دارای قدرت و حاکمیت علمی انحصاری مورد تهدید قرار داده است. امروزه دانش آموزان اطلاعاتی را در بیرون از مدرسه در اختیار دارند که می

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

تواند مرجعیت صرف کلاس و معلم را مورد تامل قرار دهد یعنی آنها به یک دنیای گسترده از منابع و مراجع اینترنتی که فاقد مرزهای محلی و ملی هستند، دسترسی دارند و به تعبیر دیگر فاوا امروزه تعلیم و تربیت بدون مرز[۲۲] را ترویج نموده است. این نوع تعلیم و تربیت استلزامات خاص خود را می طلبد (اسمیت[۲۳]، ۲۰۰۲).
نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در بهبود کیفیت آموزش
فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدت زمان کوتاهی که از پیدایش آن می گذرد توانسته است تغییرات فراوانی را درنحوه زندگی بشر به وجود آورد. یکی از زمینه هایی که سهم عمده ای از این تغییرات را به خود اختصاص داده، یادگیری است. نقش فناوریهای اطلاعاتی در چرخه یادگیری بسیار اهمیت دارد. در یادگیری به شیوه سنتی، فرد مجبور بود که به طور مداوم بخواند و بنویسد و ارتباط تقریبا یک طرفه بود. اما با بکارگیری فناوری اطلاعاتی در یادگیری، فرد علاوه بر مهارتهای پایه، نیازمند داشتن مهارت در استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی می باشد. یادگیری های مبتنی برفناوریهای نوین اطلاعاتی، با ایجاد تغییرات بنیادین در مفاهیم آموزش سنتی، توانسته است بسیاری از ناکارآمدیهای نظامهای آموزشی را رفع کرده و دگرگونی های اساسی را درآموزش به وجود آورد (یونسکو، ۲۰۰۲).
یکی از مستدل ترین دلایل برای استفاده از فناوری اطلاعات در یک سیستم آموزشی این است که آنها یادگیری کاربران و فرایند انفرادی کردن برنامه درسی را تسهیل می کنند، به یادگیرندگان اجازه می دهند سرعت یادگیری را خود تعیین کنند و منابع اطلاعات را گسترش می دهند. همچنین موجب افزایش یادگیری فعال می شوند و موجبات تعامل بین همسالان و گروههای مختلف و معلمان را فراهم می کنند. بیشتر افراد معتقدند که کیفیت و اثر بخشی یادگیری از طریق استفاده از فناوری اطلاعات، چندین برابر افزایش می یابد، این فناوری ها برای معلمان امکان مبادله اطلاعات جدید و به روز کردن مطالب یادگیری را فراهم می آورد (عطاران، ۱۳۸۳).
مواد و وسایل آموزشی
مواد و وسایل آموزشی را می توان تحت سه عنوان: معظلات آموزشی، نقش حواس در یادگیری و نقش مواد و وسایل آموزشی در تدریس و یادگیری مورد بررسی قرار داد.
از نقطه نظر معظلات آموزشی، عواملی نظیر افزایش روزافزون تعداد افراد لازم التعلیم، کمبود معلمان آگاه و علاقمند، فقدان بودجه و امکانات کافی و بالاخره انفجار دانش باعث کاهش کارایی آموزش می شود که استفاده از تکنولوژی آموزشی که در بردارنده ی کاربرد مواد و وسایل آموزشی نیز هست می تواند تا حدود زیادی تاثیر کاهش یاد شده را جبران نماید.
دومین دسته از دلایل شامل نقش حواس در یادگیری می شود. نتایج تحقیقات نشان داده اند که حدود ۷۵% یادگیری در انسان متعارف از طریق کاربرد حس بینایی صورت می گیرد. در حالی که این کمیت برای حواس شنوایی ۱۳% ، لامسه ۶% و چشایی و بویایی هر کدام ۳% است. بنابراین با توجه به آمار یاد شده استفاده از دیگر حواس در کنار حس شنوایی که متداول ترین است توصیه می شود.
سومین دسته از دلایل شامل نقش مواد و وسایل آموزشی در تدریس و یادگیری می شود. هیچ یک از رسانه های آموزشی نمی توانند به تنهایی از عهده ی تمام خدمات برآیند بلکه تلفیق مناسبی از آنها می تواند معلمان را در تدریس و فراگیران را در یادگیری یاری نماید (احدیان، ۱۳۷۵).
ما در این قسمت چند حوزه ی فناوری اطلاعات و ارتباطات را جزو منابع و وسایل آموزشی مدارس در نظر گرفته و به توضیح آنها می پردازیم.
امکانات و خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات
۱- اینترنت (شبکه ی شبکه ها) :
سیستمی که به همه ی کامپیوترهای جهان امکان ارتباط با یکدیگر میدهد و اولین بار توسط ارتش آمریکا شکل گرفت و بعدها به عنوان سیسم پشتیبان تحقیقات توسط سایر سازمانها به کار گرفته شد (بدرقه، ۱۳۸۵).
اینترنت دسترسی به منابع آموزش از راه دور را ممکن می سازد. معلمان و شاگردان دیگر مجبور نیستند فقط به کتاب های چاپ شده و وسایل فیزیکی موجود در کتابخانه ها برای اموزش و یادگیری متکی باشند. با اینترنت موضوعات متنوع در هر زمان و مکانی در اختیار همه قرار می گیرد.
واژه اینترنت اولین بار در نوشته تحقیقی وینتون سرت و روبرت کان در سال ۱۹۷۴ به کار برده شد. از این واژه به عنوان شبکه شبکه ها یاد شده که می تواند رایانه های بسیاری را در سرتاسر کشور و به تدریج در سطح جهان به هم مرتبط سازد. در واقع اینترنت بزرگترین شبکه رایانه‌ای جهان و شکل تکامل یافته شبکه آرپانت است.
اینترنت بزرگ ترین تکنولوژی ارتباط شبکه ای در جهان است که ارتباط به روشهای جدید را برای افراد فراهم می سازد. اینترنت عبارتست از یک شبکه گسترش یافته میلیونها کامپیوتر در سراسر جهان (زارعی زوارکی، ۱۳۸۰).
استفاده از فن آوری اینترنت، فوائد آموزشی و اقتصادی مهمی دارد چرا که رواج استفاده از کامپیوتر و اینترنت برای آموزش و پژوهش، به طور چشم گیری دیده می شود، تا جائی که دسترسی به کامپیوتر و داشتن مهارتِ استفاده از آنها نزد دانش آموزان و دانشجویان امری اجتناب ناپذیر است. طبق اظهار نظرهای کاربران اینترنت در امریکا در سال ۱۹۹۷، ۸۷ درصد اظهار داشتند که اینترنت موجب راحتی در دست یابی به اطلاعاتی است که روزانه نیاز دارند و ۷۷ درصد گفتند که دسترسی به اینترنت باعث می شود در شغلشان بازدهی بهتری داشته باشند (شوماخر و موراهان- مارتین، ۲۰۰۱).

کاربردهای اینترنت و انواع فعالیتهای این
ترنتی

بی شک رشد روزافزون اینترنت فواید و اهمیت غیرقابل انکاری دارد، چنان که در دوران حاضر، نقش محوری اینترنت چنان اساسی است که بدون آن امکان برنامه ریزی، توسعه وبهره وری در زمینه هایی چون: فرهنگی،اجتماعی،اقتصادی و علمی در جهان آینده امکان پذیر نخواهد بود. با وجود این نباید از پیامدهای ناگوار و مخرب آن بویژه در زمینه های اجتماعی و فرهنگی غافل ماند.
امروزه انباشتن اطلاعات کم مصرف در ذهن، دیگر توانایی به شمار نمی رود، بلکه مهارت در کسب اطلاعات مفید،اهمیت دارد. در جامعه ی کنونی که کامپیوترها در حفظ و نگهداری داده ها نقشی اساسی ایفا می کنند، اینترنت موقعیت خود را به عنوان بستر ذخیره و دستیابی به این انباشته ی عظیم اطلاعاتی تثبیت کرده است. به طوری که اگر همه ی کانال های بزرگترین شبکه های تلوزیونی را ۵۰ برابر کنیم، باز هم به پای تعداد منابع اطلاعاتی ای که در اینترنت در اختیار قرار می گیرد نمی رسد (یانگ[۲۴]، ۱۹۹۸).
امکانات و سرویس های اینترنتی:
برای دستیابی به اطلاعات موجود در شبکه اینترنت، امکانات و ابزارهای مختلفی وجود دارد که کاربران بسته به نوع نیازشان می توانند از آنها بهره مند شوند. با توجه به اهمیت و نقش این خدمات، در زیر به پاره ای از آنها، که بیشترین استفاده را در میان کاربران دارند اشاره می شود:
۱٫ پست الکترونیکی[۲۵]:
۲٫FTP (برنامه انتقال فایل[۲۶])
۳٫ کتابخانه دیجیتالی (الکترونیکی)
۴٫ گروههای خبری[۲۷]
۵ . ایجاد مدارک بر روی شبکه[۲۸] جهانی وب
۶٫ جستجوی خودکار (موتور های جستجو[۲۹])
۷٫ ارتبط سمعی و بصری

پست الکترونیکی
پست الکترونیک، به صورت یکی از محیط های اینترنتی بسیار مهم برای کاربران شبکه درآمده است.اشخاص از پست الکترونیک برای برقراری ارتباط با دوستان، خانواده و همکاران اداری بهره می گیرند. پست الکترونیک در دانشکده ها، دانشگاه ها، ادارات و مؤسسات دولتی، شرکت ها و خانه ها متداول است. به خصوص، ابزاری ضروری برای اغلب امور تجاری است، زیرا کارآمدترین شیوه ی ارسال پیام را به گونه ای فوری و ارزان فراهم می کند. همچنین اسناد یا طرح های گرافیکی را می توان به یک نامه ی الکترونیک ضمیمه کرد و همراه با آن ارسال نمود (اسلایت، ۲۰۰۰). پیام ها می توانند بین دو کاربر یا چند کاربر مبادله شوند. پست الکترونیک به عنوان یکی از ده تکنولوژی برتر عصر حاضر شناخته شده است.
سرویس انتقال پرونده های کامپیوتریFTP [۳۰]
تعداد زیادی کامپیوتر در شبکه اینترنت وجود دارند که بر روی آنها پرونده های کامپیوتری شامل برنامه، متن و… جهت استفاده اعضای شبکه اینترنت قرار داده شده است. برای انتقال این پرونده ها به کامپیوترهای شخصی می توان از سرویس انتقال پرونده های کامپیوتری استفاده نمود (محمدنژاد، ۱۳۸۴).
از هر نوع رایانه ای که استفاده کنید، با کمک FTP می توانید فایل ها را از رایانه های خدماتی اینترنت دریافت، یا به آنها ارسال نمایید. بسیاری از اطلاعات و حتی نرم افزارها را می توانیم به رایگان از رایانه های خدماتیFTP دریافت کنیم (اسلایت، ۲۰۰۰).
کتابخانه دیجیتالی (الکترونیکی)
دسته ای از اطلاعات موجود در وب را نمی توان به وسیله موتورهای جستجو همه منظوره امروزی یافت، زیرا آنها پشت فرم های پرس و جو پنهان هستند، بانک های اطلاعاتی موجود در وب شامل کاتالوگ کتابخانه ها، دفتر تلفن، آرشیو مجلات و … به فرد برای دستیابی به این اطلاعات کمک می کنند. کتابخانه های دیجیتالی جزئی از بانک های اطلاعاتی هستند که اطلاعات آنها تحت شرایط خاصی نظیر: عضویت، پرداخت هزینه و.. قابل دسترسی هستند (همان منبع).
گروههای خبری
گروه خبری نسخه الکترونیک تابلوهای آگهی است. افراد عضو یک گروه خبری می توانند مطالب مورد علاقه خود را در این محیط بیابند، مقالات و موضوعات جذاب را برای سایر اعضاء ارسال کنند و به مقالات ارسالی سایرین پاسخ گویند. استفاده از گروههای خبری باعث ایجاد یک محیط دوستانه برای تبادل اطلاعات کاری و عمومی می شود.
ایجاد مدرک بر روی شبکه جهانی وب
هر روز افراد بیشتری برای ارائه عکس، مقاله و اسناد خود بر وری شبکه وب اقدام می کنند، کاربرها می توانند با ایجاد صفحه وب دانش و معلومات خود را به اشتراک بگذارند. فایل های صفحه وب فایل های متنی هستند، فایل های متنی شامل متنی که روی صفحه ظاهر می شوند و دستورات متنی، برای قالب بندی کردن صفحه، ایجاد پیوندها و نمایش تصاویر است (ذولنور، ۱۳۸۲).
جستجوی خودکار شبکه جهانی وب (موتورهای جستجو)
در حال حاضر با رشد روز افزون اینترنت، حجم گسترده ای از منابع اطلاعاتی حوزه های مختلف مثل کتب، مجلات، پایان نامه ها، طرحهای پژوهشی و پایگاههای اطلاعاتی در بسترهای جدید و با قابلیتهای متنوعی در مقایسه با منابع چاپی در شبکه اینترنت قابل دسترسی هستند. برای دستیابی به اینگونه منابع امروزه ابزارهای خاصی در شبکه اینترنت وجود دارند که به ابزارهای کاوش معروف هستند. این ابزارها فرآیند مکان یابی اطلاعات مورد نیاز کاربران را از طریق جمع آوری، ذخیره سازی و نگهداری اسناد و مدارک وب تسهیل می کنند. با توجه به اهمیت و نقش ویژه این ابزارها در امر جستجو و بازیابی منابع اطلاعاتی اینترنت، ضمن توصیف انواع ابزارهای کاوش، به برخی از مهمترین آنها اشاره می شود.
ارتبط سمعی و بصری
کنفرانس ویدئو
یی شما را قادر می سازد از طریق یک دوربین متصل به کامپیوتر خود، تصویرتان را برای یک یا چند نفر ارسال نمایید و از آنها نیز تصویر دریافت کنید. بسته به وسایل جانبی(میکروفن، بلندگو و دوربین) متصل به کامپیوتر و نرم افزار کنفرانس می توانید از کنفرانس های صوتی یا کنفرانس ویدئویی(صوتی یا تصویری) استفاده کنید (ذولنور، ۱۳۸۲).
۲) کامپیوتر (رایانه)[۳۱]
کامپیوتر از لحاظ لغوی به معنای حسابگر، شمارنده، ماشین حساب معنی می شود. اما به لحاظ مفهومی به دستگاهی گفته می شود که از اجزای الکترونیکی و الکترومکانیکی تشکیل شده است. این دستگاه، به تنهایی دارای هوش و قدرت استدلال و تفکر نیست؛ ولی با ترکیب صحیحی از انسان، اجزای الکتریکی و دستورات مناسب، می تواند کارهای متنوع و فراوانی انجام دهد.
کامپیوتر ماشینی است که، فعالیت هایی نظیر محاسبات ریاضی یا ارتباطات الکترونیکی را نخست کنترل و دستورالعملی را که به عنوان کل برنامه به آنها گذاشته شده انجام می دهند (سنیدر[۳۲]، ۲۰۰۱، به نقل از حسینی، ۱۳۸۷).

 

عکس مرتبط با اقتصاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *